LADRÁNDOLLE Á LÚA

Comentarios moi persoais sobre literaturas

Para cinéfilos clásicos


En Francia, Les éditions du Rouergue acaba de publicar un libro sobre Jacques Tati coa participación de numerosos artistas. Acabo de velo en Chez Gaëlle e na web da propia editorial. Hai algún tempo xa recollera outro álbum que se basaba no personaxe do admirable actor e director francés. E poderemos pillalo por algún lado? Teñamos en conta que este ano coa exposición sobre Tati en París, estase dando a coñecer entre xentes que non o coñecían.

Las puertitas del señor López


Non sei se Molina Foix terá lido esta obra de Horacio Altuna e Carlos Trillo. Dígoo por aquilo da polémica que provocou o artigo que publicou hai uns meses arredor da creación do Premio Nacional de Banda Deseñada. Quizais compartise comigo a opinión sobre esta magnífica obra (Estará ben adiantar o xuízo antes de dar as razóns que o sosteñen?). Non ando á última no xénero, leo cousas que van caendo nas mans por accidente, que busco porque mo recomenda algunha persoa á que lle concedo o beneficio da autoridade ou porque algún amigo ma regala e o meu coñecemento non é profundo, pero si que podo emitir unha opinión sen criterios comparados. O guión de Carlos Trillo artellado en pequenas historias de catro ou cinco páxinas, trasládanos a vida dun personaxe que vive presionado por circunstacias de todo tipo que o teñen convertido nun mudo, un ser sen opinión e que ante as agresións diversas que sofre utiliza como escapatoria as portas que se abren a un mundo imaxinario. Este recurso permítelle ao autor a utilización de diversos recursos (voltas atrás no tempo para resolver cuestións do presente, etc). Resulta incrible a partida que lle saca a este recurso aparentemente sen importancia. Ao excelente traballo de Portillo, hai que unir os deseños de Horacio Altuna que tanto lembran os de Milo Manara nas liñas da figura feminina, esas mulleres de cabelos longos e voluminosos, sensuais e evocadoras. Din que na orixe desta serie tivo moito que ver a dictadura militar arxentina e que as portas teñen moito que ver coa liberdade de expresión. En calquer caso, unha lectura interesante.

Ferrín presidente da RAG


Xosé Luís Méndez Ferrín vén de ser elixido presidente da Real Academia Galega nunha sesión celebrada esta mesma mañá. Nunha semana en que a Real Academia cumpriu con honra o seu papel de defensora da lingua, os seus membros escolleron a un home cunha cultura tan ampla e un coñecemento da lingua tan profundo coma o de Xosé Luís Méndez Ferrín. Os seus artigos no Faro de Vigo ilustran a cantos os seguimos desde as lembranzas do Vigo que desapareceu ou que permanece oculto ata a viaxe á cova profunda das etimoloxías que son os artigos sobre a antroponimia. A súa posible elección estaba arrodeada dunha certa controversia, xerada e alimentada desde os ámbitos en que a saúde do idioma non importa o máis mínimo, na que nunca entraron os académicos. Anécdótica a actuación dalgún medio de comunicación que lle preguntou sobre este tema a unha escritora como Marta Rivera de la Cruz, que tanto denosta o galego e que nunca escribiu nada en galego. Un amigo dicía que era como preguntarlle a Murakami pola elección do presidente da Academia Francesa.
Os seus méritos literarios e filolóxicos son tan claros que desde posturas ideolóxicas diferentes non podemos facer menos que aplaudir a lucidez dos numerarios por ter tomado esta decisión nos tempos que corren.

Valados

Xa se me estaba a pegar un pouco a preguiza e outro pouco a falla de novidades interesantes para falar delas ata que me chegou a nova. Agustín Fernández Paz acaba de publicar un novo libro. Responde ao título de Valados e quere ser un canto á dignidade dos seres humanos procedan de onde procedan. Cando acabamos de celebrar o aniversario da desaparición do Muro de Berlín con tanta pompa e circunstancia, ningún medio nos fala dos valados que neste momento se erguen en varias partes do mundo para separar os pobres dos ricos. Este concepto da información recollíao moi ben un anuncio que hai bastantes anos realizara o Guardian. A cámara recollía a imaxe dun xove con aspecto punk que corría cara un cabaleiro de traxe e garavata e, tras alcanzalo, tirábao ao chan. A cámara realizaba un fundido ao negro e no plano seguinte cambiaba o enfoque e podía apreciarse como desde o alto dun guindastre se precipitaba unha plataforma chea de materais de construción. O cabaleiro salvaba a vida grazas á rapidez do xove punk.




Este libro quere cambiar o foco das cousas e por iso remata cunha serie de fotos que ilustran os muros que se erguen no Brasil, Estados Unidos, Israel, Ceuta... para protexer a vida tranquila dos ricos fronte á fuxida desesperada dos pobres. Outros erguen muros sobre o coñecemento para que os nenos galegos acaben sendo estranxeiros na súa propia terra. Aprendamos a lección. Xa sei que non falo da literatura, que en xeral é o que ocupa estas liñas, pero aínda non teño a idea feita porque estamos no inicio do libro e non quero precipitar opinións.
Por certo, a lectura é parte importante, aínda que non deixe de ser unha disculpa para falar da vida, da Elegancia do ourizo, un libro que en castelán obtivo un notable éxito e que publicou Galaxia en pelexa con outros editores que tamén a querían. Pena que se aprecien algúns erros que en determinados momentos distraen a atención do lector porque o libro ten interese, quizais non tanto como para formar parte dos libros do ano (Tampouco me parece que Milenium de Stieg Larsson sexa merecente de tanto éxito), pero o conxunto dos lectores teñen a última palabra sobre o que merece permanecer e o que non. As decisión son ás veces incomprensibles para algúns, pero así son as cousas. Estou desexoso de comezar con varias das cousas que teño pendientes: O Bukovski, Pan con xamón, que acaba de saír na colección de narrativas de Faktoría K (que tamén prepara A estrada de Cormack McCarthy sen agardar polas axudas á tradución do dócil conselleiro de Cultura Roberto Varela); o último de Paul Auster, que publica Galaxia; Las puertitas del señor López, unha banda deseñada do coñecido autor arxentino Horacio Altuna e que recibín como agasallo dun amigo que anda á última no tema da literatura e que adora os clásicos, ou varios tomos da primeira parte da La época del Botchan de Taniguchi. Unha elección que seguramente sería do agrado de Agustín Fernández Paz que entre outras cousas é un gran amante da banda deseñada. Despois as miñas lecturas van mudar porque agardo atopar cousas interesantes nas librerías londinenses como para que me obriguen a mudar a traxectoria qantes de volver a Uxío Novoneyra para celebrar as Letras Galegas. Sen esquecerme de facer un seguimento moi especial do traballo que vai desenvolver o ilutrador Marc Taeger nos vindeiros meses e que agardo que aporte novidades interesantes.

El balonazo

"Daniel empezaba a estar farto dos libros. Nada do que contaban era certo. Nos libros sempre había un rapaz que non se atrevía a escalar montañas e ao final acababa sendo alpinista". Isto é o que di o protagonista de El balonazo, de Belen Gopegui (SM). Suscribiría o mesmo con respecto ao cine, onde a dominancia do cine americano, tan dado a esas historias, condiciona o criterio dos espectadores.
A autora pon ao protagonista diante de situacións sen pretender crear doctrina, pero dicindo que o mundo non é branco ou negro e que todo ten matices. El balonazo parece unha novela sobre un neno ao que lle gusta o fútbol, pero vai máis alá diso. É unha ollada sobre as diferentes caras da vida e iso fai que este libro sexa máis interesante. A sensibilidade social apréciase, pero máis alá dos valores éticos e políticos, que os ten, aínda que os considero secundarios porque do que se trata é de que haxa literatura, estamos ante unha novela ben estructurada, e con personaxes cotundentemente ben perfilados nos que se percibe o oficio e a habilidade da autora.
Poñeríalle algún pero nun par de momentos nos que lles dá un tono algo grandilocuente coa declaración do protagonista no xulgado, a interpretación polos seus compañeiros do You'll never walk alone e esquiva no último momento a situación ideal de neno torpe que salva ao seu equipo. Pode lerse como un libro sobre fútbol, pero é moito máis ca iso. Deixa ver a idea que a autora ten sobre a literatura e ben se ve que Belen Gopegui ten pouca simpatía pola de Enid Blyton. As situacións dos libros que lemos poden ser distantes da realidade na que viven moitos dos lectores, mais existe na de outros e a autora non foxe de plantealos. Nun momento determinado, Daniel confésase canso de aldeas nas que os rapaces poden xuntarse a calquer hora do día e nos que hai máis misterios que habitantes. Pero non se preocupen os pequenos lectores porque isto é unha lectura entre liñas e moi poucos terán lido nada d'Os sete secretos ou os cinco secretos.

Sobre a idea da tradución e Good Night, Moon


A tradución é a única maneira que temos os lectores de acceder a títulos que son inalcanzables dada a imposibilidade de dominar máis ca uns pouquiños idiomas. Pero iso tamén comporta unha certa confianza no papel de mediador que o tradutosrxoga necesariamente. Partindo da base de que un bo coñecemento dun idioma non garantiza unha boa tradución, aínda que a facilita, porque a ese coñecemento hai que engadir capacidades literarias, coñecemento do contexto do autor e das circunstancias de creación da obra e, no caso da literatura para os máis pequenos, coñecemento dos seus límites e dos recursos que lles son accesibles (Velaí a literatura popular para aprender algo). Despois podemos comezar a discutir sobre a maior ou menor validez dunha tradución.
Recordo ter visto unha "tradución" dun gran libro de Leo Lionni que afortunadamente nunca chegou a publicarse. Algún tempo despois puiden coñecer a tradución doutro libro, curiosamente do mesmo autor. Era outra pequena traición, pero cun valor literario salientable aínda que desde o meu punto de vista non representase o estilo do autor. Nas amables discusións que tiñamos sobre outras traducións sempre aparecía a cuestión de cal era o papel do traductor. Creo que o traductor non pode crear un estilo propio e transformar o estilo do autor ata feclo irrecoñecible. Alguén ten dereito a converter a sinxeleza das frases de Arnold Lobel nun texto cheo de oracións subordinadas? Francamente creo que non.
Hoxe vin detidamente a tradución que a editorial Corimbo fixo dun libro maravilloso de Margaret Wise, Good Night, Moon (Noutra entrada comentei unha serie de libros clásicos entre os que estaba este, aínda que daquela descoñecía a existencia desta edición). Volvo a certificar que estas versións perden perden algo tan sutilmente importante nun libro para primeiros lectores como a rima orixinal e que aquí o tradutor fixo desaparecer. Noutros textos pode que non tivese grande importancia, pero neste caso, que queda de literatura se desaparece iso? Pódese ter a impresión de estar ante un libro gacilón no que o final onde todos os elementos volven aparecer, perde sentido ou parece unha saída facilona. Desaparece a rima e, sen ela, desaparece o alento poético que se aprecia na lectura orixinal. Xa non estamos a falar de que haxa un trastoque no sentido da historia, senón de que sendo fiel ao que di o texto, eliminouse todo o seu valor literario.

Premio Pep Sempere

Xa está convocada a edición do Premio Pep Sempere.
Todos os que estades participando en grupos de animación, traballo, investigación, programas de bibliotecas públicas ou escolares podedes enviar os vosos traballos ao enderezo que aparece na páxina da asociación Pizpirigña. Tamén podedes ver aí as bases.
O prazo de presentación de traballos remata en febreiro.

Viven os Monstros?


A versión cinematográfica do libro de Maurice Sendak "Onde viven os monstros" está ocupando moitas liñas nos xornais e nas revistas cinematográficas. Hai pocuos minutos acabo de ler a crítica que Carlos Boyero lle adicou nas páxinas de El País e o artigo que Andrea Aguilar lle adica hoxe no Babelia e moitas outras cousas que levo lido noutros xornais e na web. A primeira intención desta entrada era analizar as opinións e os riscos que ten converter un libro de a penas 30 páxinas nunha película de 101 minutos, pero tantas lecturas están provocando efectos colaterais e dubido se falar diso ou facelo sobre o tono das críticas e informacións.
Non é casual que coincidan no tempo a estrea da película de Spike Jonze, a exposición da obra gráfica de Sendak en Nova York, a reedición do libro por Alfaguara e o protagonismo que El País lle concede no Babelia.
O mundo de Max está limitado graficamente e soamente comeza expandirse no momento en que castigado na soedade do seu cuarto, queda a soas coa súa imaxinación e fai xurdir un mundo de infinitas posibilidades que sae fóra dos límites da páxina ata acadar todo o espazo posible cando decide facer a festa monstruosa. Ese mundo nunca volverá a ser tan pequeno como o foi nun principio, porque aínda que Onde viven os monstros é unha viaxe de ida e volta, o personaxe non queda indemne e sofre unha transformación de xeito que o seu mundo nunca volverá a ter a pequena dimensión que tivo nun principio e iso vén representado na ilustración.
No caso da versión galega, a reedición modificou algunhas cousas, como o papel e a cor dos títulos que ademais de facelo fiel ao orixinal, tamén o fan máis agradable. Por certo que as reseñas do Babelia ignoran que existen edicións noutras linguas españolas que non sexan o castelán ou o catalán, esquecendo que foi o galego a segunda lingua peninsular na que se publicou e que foi a aparición da edición de Kalandraka o que fixo que Alfaguara reconsiderase o trato comercial e editorial que lle estaba a dar ao título en castelán. Algo semellante ao que sucede con CLIJ.

Viven los Monstruos?
La versión cinematográfica del libro de Maurice Sendak "Donde viven los monstruos" está ocupando muchas líneas de los periódicos y revistas cinematográficas. Hace apenas unos minutos he leído la crítica que Carlos Boyero le dedicó en las páginas de El País y el artículo que Andrea Aguilar le dedica hoy en Babelia. Otras muchas cosas se han dicho en otros periódicos y en la web. La primera intención de esta entrada era analizar las opiniones y los riesgos que tiene convertir un libro de apenas 30 páginas en una película de 101 minutos, pero tantas lecturas están provocando efectos colaterales y dudo entre hablar de eso o hacer sobre el tonos de las críticas e informaciones.
No es casual que coincidan en el tiempo hechos como el estreno de la película de Spike Jonze, la exposición de la obra de Sendak en Nueva York, la reedición del libro por Alfaguara y el protagonismo que El País le ha dado en Babelia.
El mundo de Max está gráficamente limitado y sólo comienza a ampliarse en el momento en que castigado en la soledad de su habitación, su imaginación hace surgir un mundo de infinitas posibilidades que se sale de los límites de la página hasta ocupar todo el espacio posible cuando decide hacer la fiesta monstruosa. Donde viven los monstruos es un viaje de ida y vuelta, pero nada será igual, el personaje no sale indemne y queda transformado de forma que su mundo nunca volverá a tener la pequeña dimensión que tuvo en un principio, y eso se refleja en el tamaño de las ilustraciones de la habitación cuando Max regresa para tomar su cena.
La reedición en gallego y demás lenguas no castellanas tiene una mayor fidelidad con el original. Con respecto a la edición anterior en galego han cambiado el color de los títulos y eltipo de papel, que le dan una mayor calidez y suavidad. Por cierto que Babelia ignora descaradamente que existen ediciones en gallego y euskera a cargo de Kalandraka, un ocultamiento grave, puesto que la edición gallega fue la primera una lengua española no castelllana y que obligó a Alfaguara a modificar el trato comercial y editorial que le estaba dando a este título

Premios na noite da edición


Trasnoito co relax de estar nas portas do Nada,l unhas datas magníficas para alongar as sobremesas familiares, os reencontros e tempo para liquidar algunha das lecturas pendientes. Son as tres da mañá e no correo vexo que me envían un enlace onde consultar os finalistas dos premios dos editores galegos.



Este ano os libros que optan ao Premio Neira Vilas ao mellor libro infantil do ano son de autores tan dispares como Fran Alonso, Santiago Jaureguízr e Oli. Ningún deles se prodiga demasiado e lanzan os libros en doses pequenas.


Fran Alonso chega co libro que publicou en Kalandraka, A araña e máis eu. Un libro ilustrado fotograficamente, eis a novidade deste libro.


Leocadio, o león (OLI) é unha historia cinematográfica que retrata a inadaptación e o inconformismo. Publicado por Xerais, conta con ilustracións de Teresa Novoa


O libro de Jaureguízar non o lin polo que non podo dicir nada del como non sexa remitir á información doutros blogs e a reseña editorial.

Unha nova editorial

Este xoves preséntase en Madrid unha nova editorial da que xa dixemos algo hai uns meses, Libros de la mora encantada. Este novo proxecto nace da man de Federico Martín, animador á lectura con décadas de traballo ás costas na difusión da literatura; e o libreiro Juan Carlos Jímenez. Que se presenten iniciativas deste tipo nos tempos de crise que corren non deixa de ser un risco, por iso que con máis razón mereza o noso recoñecemento e apoio.
O primeiro libro que lanzan é a reedición do libro de María de la Luz Uribe e ilustrado por Fernando Krahn Cuenta que te cuento.
O acto será ás 7 da tarde na sede de Acción Educativa, pena que non poidamos estar presentes e disfrutar das palabras e actuacións de Antonio Rubio, Rodorín e os propios editores.

Sorte e avante.

Contador

Blogs

Ilustración

Este blog tamén está en

Este blogue forma parte da Rede de Blogueiras/os en defensa do Galego

Blog Archive